MAEDİ–VİSNA

(Hazırlayan: Vet. Hek. Hüda HÜDAOĞLU)

(Ağustos, 2007)


Maedi, koyunlara özgü bir hastalıktır, seyrek olarak keçilerde de görülür. Visna olarak adlandırılan ensefalit formu ise keçilerde (koyunlara oranla) daha çok görülür. Etkeni Retroviridae familyasından bir lentivirus’tur. Virusun antijenik özellikleri aynı, hastalık yapıcı etkileri farklı iki tipinin olduğu bilinmektedir. Maedi-Visna hastalığının Pulmoner Adenomatozis ile epidemiyolojik ve klinik yönden birçok benzerlikleri vardır.

Virus, 56 oC’de 10 dakikada ölür. En uygun dezenfektan %2’lik sodyum hidrooksittir.

Hastalığın nasıl yayıldığı bilinmemektedir. Direk veya indirekt olarak yakın temas sonucu bulaştığı tahmin edilmektedir. Kuzular, ağız sütü veya normal sütle enfeksiyonu alır. İntra uterin bulaşma da görülebilir. Bulaşma aerojen yolla da olabilir.

Maedi, koyunlarda “Kronik İnterstitiel Pnömoni” meydana getirir.

Visna, sinir sisteminde hastalık oluşturur. Hastalık meningoensefalitis semptomları ile karakterizedir.

Aynı hayvan üstünde hastalığın iki şekli birden bulunmaz. Pulmoner şekli daha sık görülür.


Semptomlar:

İnkubasyon süresi 2 yıldan uzun bir zaman alır. Hastalık 2 yaşın üstündeki koyunlarda görülür, 4 yaşından büyük olanlar arasında daha sık rastlanır. Bazı koyunlar enfekte ve seropozitif oldukları halde, hayatları boyunca hastalık belirtisi göstermez. Hastalığın yerleştiği sürülerde, yaşlı koyunlar arasında seropozitif hayvan oranı yüksek olmasına karşın, klinik semptom gösteren hayvan oranı düşüktür. Bakımsızlık ve kötü çevre koşulları klinik hasta oranını artırır. Morbidite oranı %15-20 dolaylarına kadar çıkabilir.

İştah normal olduğu halde zayıflama, kronik öksürük, solunum sayısı artışı ve solunum güçlüğü semptomları ile karakterizedir. Beden ısısı normaldir. Burun akıntısı belirgin değildir. Hayvan arka bacaklarından kaldırıldığı zaman burun deliklerinden muhat akmaz (Pulmoner adenomatosiste akar). Hastalar giderek zayıflar ve 3-8 ay içinde ölür.

Visna formunda, ilk gözlenen bulgular posterior ataksi ve dudaklardaki hafif titremedir. Daha sonra arka bacaklarda paraliz görülür. Paralitik devre ölümle sonuçlanır. Ölüm, açlık veya sekunder enfeksiyon sonucunda şekillenir.

Tedavisi yoktur.


HASTALIKLA MÜCADELE

1. Sürüye, başka bir sürüden yeni hayvan katmadan önce Veteriner Dairesi’nden “visna-maedi temiz raporu” istenmelidir.

2. Şüpheli sürüden kan alınarak laboratuar testi yaptırılır.

3. Seropozitif hayvanlar ve bunların yavruları mümkün olduğunca kasaplık olarak değerlendirilir.

4. Hastalıklı hayvanların, sürü içindeki belirli bir soydan geldiği saptanırsa, o soydan gelen erkek ve dişi hayvanlardan doğan yavrular damızlık olarak kullanılmaz.

5. Hastalık bulunan sürüde serolojik yoklamalarda negatif  sonuç alındığı halde klinik semptom gösteren hayvanlar sürüden çıkartılır (pulmoner adenomatosiste serolojik testler negatif sonuç)

6. Hastalık çıkan sürülerde tüm hayvanlardan 6 ay ara ile kan alınarak seropozitif olanlar ve bunların yavruları işaretlenerek en erken zamanda kasaplık olarak değerlendirilir. Tüm hayvanlar negatif çıkıncaya kadar aynı işlem tekrarlanmalıdır.


KAYNAKLAR

Aytuğ, C.N. ve ark. (1990). Koyun-Keçi Hastalıkları ve Yetiştiriciliği. Tüm Vet Yay. No. 2. Teknografik Matbaacılık. İstanbul. (s.: 198-200).

İmren, H., Y., Şahal, M. (1996). Veteriner İç Hastalıkları, 4. Baskı. Medisan Yayınevi. Ankara. (s.: 230-231).

Milli, Ü., Hazıroğlu, R. (1997). Veteriner Patoloji, I. Cilt. Tamer Matbaacılık, Yayıncılık, Tan. Hiz. Tic. Ve Paz. Ltd. Şti. Ankara. (s.: 310).

Hazıroğlu, R., Milli, Ü. (1998). Veteriner Patoloji, II. Cilt. Tamer Matbaacılık, Yayıncılık, Tan. Hiz. Tic. Ve Paz. Ltd. Şti. Ankara. (s.: 74-75).